Ga naar website navigation Ga naar artikel navigatie Ga naar inhoud

3. Aandacht voor het welzijn voor medewerkers

Covid-19 heeft ook op medewerkers een grote impact gehad. De oproep om zo veel mogelijk thuis te werken, heeft het contact met studenten en collega’s belemmerd. We zien de impact van covid-19 niet terug in het ziekteverzuim, wel staat ook voor het personeel het welzijn onder druk. Om dit te monitoren, wordt een aantal keer per jaar een personeelsenquête ingezet. Op basis van de resultaten worden extra maatregelen getroffen. 

Onderzoek heeft waar mogelijk gewoon doorgang gevonden. Wel liepen veel onderzoekers vertraging op vanwege sluiting van bibliotheken en archieven, en door het afblazen van experimenten met proefpersonen.

Aandacht voor welzijn en werkdruk

Aandacht voor welzijn en gezondheid van de medewerkers krijgt al jaren vorm met de zogeheten ‘Vitaliteitsweek’, met een week lang – dit jaar met webinars – aandacht voor leefstijl, vitaliteit, welzijn en werkgeluk. Een aantal succesvolle webinars uit die week in oktober zijn in het najaar nogmaals aangeboden. Het gaat om ‘Werkdruk de baas’, ‘Wat doet veel thuiswerken met je’ en ‘Beter slapen’.

Ter ondersteuning van de medewerkers zijn in 2021 bovendien twee campuspsychologen aangesteld, een nieuw aanbod gericht op persoonlijke problemen die kunnen leiden tot werk-gerelateerde gezondheidsklachten. Dit tweetal vormt een aanvulling op de al bestaande dienstverlening, met name de coaching binnen het expertisecentrum Ontwikkeling en het bedrijfsmaatschappelijk werk. In het expertisecentrum is dit jaar extra ingezet op cursussen ‘persoonlijk leiderschap’, bedoeld om medewerkers een betere grip te geven op hun werk en loopbaan. Vanaf dit jaar wordt de cursus (Zelfmanagement, meer grip op je werk) bovendien aangeboden in het Engels.

Wetenschappers en pedel op weg naar de Spiegelwaal voor een demonstratie tegen de werkdruk in de wetenschap, 6 april 2021 (Alarmdag)./Foto Dick van Aalst

Maatregelen voor verlichting werkdruk

Waar vertraging dreigde, zijn gesprekken gevoerd met leidinggevenden of begeleiders over bijvoorbeeld de onderzoeksopzet en volgorde van werkzaamheden. Ook zijn onder meer dankzij de aanwending van de NPO-middelen (onderzoek) tijdelijke contracten verlengd (indien sprake was van vertraging door covid-19). Dit gebeurde al in 2020, en zal indien nodig worden voortgezet in 2022 en 2023.

Verder zijn door het college van bestuur extra structurele middelen beschikbaar gesteld om extra personeel aan te stellen en de verhouding onderwijs en onderzoek meer met elkaar in balans te brengen. Hiermee kan de werkdruk op korte termijn verlaagd worden en loopt de universiteit vooruit op de ontwikkeling van de referentieramingen. De Radboud Universiteit loopt hiermee vooruit op de verwachte middelen in 2026, en put tot die tijd uit de eigen reserves om al op korte termijn de werkdruk van medewerkers te verlagen en het welzijn van medewerkers (en studenten) te verhogen. Dit heeft een positief effect op de student-stafratio, waardoor meer persoonlijke aandacht is voor de student en voor de balans tussen onderwijs en onderzoeksactiviteiten. De eerste extra mensen in deze regeling zijn in de tweede helft van 2021 aangesteld.

Zo heeft de faculteit Managementwetenschappen met de gelden een inhaalslag gemaakt om het personeel meer in de pas te laten lopen met de groeiende studentenaantallen. Telde de faculteit in 2018 nog 243 fte, in 2021 is dit opgelopen tot 340. Ook is de werkdruk verlicht door administratieve taken weg te halen bij docerend en wetenschappelijk personeel. Decaan Tom Elfring: ‘Die taken zijn verplaatst naar de ondersteunende afdelingen, die ook zijn gegroeid. Daarmee is een van de belangrijkste stressfactoren aangepakt. Er moesten écht extra handjes bij, en dat is gebeurd.’

Met inzet van de NPO-middelen hebben diverse faculteiten extra handen gecreëerd in het onderwijs, met name om docenten te ontlasten bij het verzorgen van digitaal onderwijs. Zo hebben de faculteiten Sociale Wetenschappen en Letteren docenten en wetenschappers ontlast met een pool van onderwijsondersteuners en studentassistenten. Dat kan gaan om technische steun voor online onderwijs of om het overnemen van administratieve lasten. Michiel Kompier, decaan van de sociale faculteit: ‘Docenten kunnen rechtstreeks inhuren, daar zitten wij niet tussen. Dit is zo’n succes, dat we er na corona mee doorgaan. Bovendien biedt dit studenten een mooie studentenbaan.’ Dat Kompier dit jaar graag méér had willen doen, verwoordt hij met een paradox: ‘De werkdruk is zó hoog dat er geen tijd is om de werkdruk aan te pakken.’

Ook decaan Margot van Mulken (Letterenfaculteit) is blij met de onderwijsondersteuners en vele studentassistenten die de afgelopen coronajaren de docenten hebben ontlast. ‘Ook wij zullen na de lockdown met deze vorm van ondersteuning blijven werken. “Onderwijsmedewerker” is inmiddels een vaste positie in onze faculteit.’ 

‘De werkdruk is zo hoog dat er geen tijd is om de werkdruk aan te pakken.’

Michiel Kompier, decaan Faculteit der Sociale Wetenschappen

Verder hebben we de onderzoekstijd van medewerkers structureel vergroot, in de hoop dat meer tijd voor onderzoek leidt tot meer werkplezier. Het leidt in elk geval tot meer collega’s, want we hebben ruimte om meer personeel aan ons te binden. Hebben we daarmee de werkdruk volkomen opgelost? Nee, dat durf ik niet te beweren. Maar verlicht toch minstens wel.’

De rechtenfaculteit heeft een extra pool medewerkers ingezet om promovendi en junior-onderzoekers te ontlasten: die hebben zodoende een half jaar vrijgespeeld voor (achterstallig) schrijfwerk. Decaan Piet Hein van Kempen benadrukt dat het succes dit jaar is te danken aan iedereen die zich extra heeft ingezet. ‘Als je ziet wat we in 2021 aan kwaliteit van onderwijs en onderzoek hebben bereikt, dan is er ondanks de pandemie toch nog een goed programma gerealiseerd.’

Bij de Radboud Docenten Academie is het extra personeel benut voor extra werkgroepen en voor betere stagebegeleiding op de scholen. De faculteit medische wetenschappen is door corona al helemaal zwaar belast, vanwege extra patiëntenzorg voor medewerkers die ook het onderwijs en onderzoek moeten laten doorlopen. De faculteit heeft inmiddels voor alle wetenschappers ‘carrièrepaden’ ontwikkeld, met gesprekken over verwachtingen in de loopbaan. Beleidsadviseur Bob de Jonge: ‘We kunnen zeker in deze coronatijd niet alles doen om werkdruk weg te nemen, maar we kunnen met deze paden wel voor onze mensen wel meer helderheid en zekerheid inbouwen.’ Verder heeft de faculteit ingezet op trainingen voor hoogleraren om promoties beter te begeleiden, en voor promovendi behapbaar te maken.

Op centraal niveau heeft werkdruk inmiddels alle aandacht, met name met het afnemen van inmiddels vier enquêtes dit jaar om de werkdruk te meten. Intussen heeft het college van bestuur dit jaar een heldere boodschap afgegeven: neem op tijd je vakanties en vrije dagen, neem je rust, stel je prioriteiten. Rector magnificus Han van Krieken: ‘Er zijn geen werkweken van 80 of 90 uur nodig, zelfs niet om tot een Nobelprijs te komen. Je krijgt de beste resultaten als je de balans in acht neemt.’

Erkennen en waarderen

Het dit jaar afgeronde rapport in opdracht van NWO – Erkennen en waarderen, onder regie van Radboud-hoogleraar Paula Fikkert – sluit naadloos aan op de aandacht voor werkdruk. De aanbeveling is een einde te maken aan de ‘afrekencultuur’, met prestatiemetingen op basis van aantallen toppublicaties en binnengehaalde subsidies.

In 2021 heeft ‘erkennen en waarderen’ vorm gekregen met een ronde ‘gesprekstafels’, in het teken van de verzameling van ervaringsverhalen en voorstellen tot verbeteringen. De tafels zijn geordend op functieprofiel, naast tafels op basis van vier thema’s uit de discussienota Erkennen Waarderen in Nijmegen: ‘team science’, ‘wetenschappelijke loopbaanpaden, ‘meten van kwaliteit in de wetenschap’ en ‘menselijke maat’.

‘De voorgestelde taakverlichting realiseer je niet met het afvinken van een actielijstje, dit vergt een cultuuromslag’, aldus rector magnificus Han van Krieken. ‘We moeten toe naar een besef dat goed goed genoeg is, met nadruk op het eerste ‘goed’. We hebben in het verleden teveel ingezet op de toppen in het landschap, terwijl we nu de hoogvlaktes meer aandacht geven.’

‘De voorgestelde taakverlichting realiseer je niet met het afvinken van lijstjes, dit vergt een cultuuromslag.’

Rector-magnificus Han van Krieken

Bij de Faculteit Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen wordt de druk niet op de ketel gezet. Zo is de medewerkers te kennen gegeven dat ze zich bij een beoordeling of bevordering niet te druk hoeven maken over bijvoorbeeld de aantallen publicaties. ‘We hebben dit in 2021 nog niet echt bij de hand gehad’, zegt decaan Heleen Murre-van den Berg. ‘Het is iets om de komende jaren rekening mee te houden.’

We moeten ‘de tering naar de nering leren te zetten’, verwoordt decaan Michiel Kompier (sociale faculteit) het nieuwe bestuursklimaat. ‘We nemen maatregelen, maar de werkdruk is zo hoog, dat we er alleen komen als we onze initiatieven beter tegen het licht houden: is dit nieuwe plan echt nodig, moet dit echt opnieuw op de schop, en als we iets nieuws doen, wat lever je dan in? We moeten af van het idee dat we steeds maar weer moeten vernieuwen. Goed is vaak ook echt goed genoeg.’

‘We moeten af van het idee dat we steeds maar weer moeten vernieuwen. Goed is ook vaak echt goed genoeg.’

Michiel Kompier, decaan Faculteit der Sociale Wetenschappen

Rector magnificus Han van Krieken onderstreept: ‘Laat nieuwe plannen even rusten. Blijf overeind in wat onze kerntaken zijn. Dat de student gewoon afstudeert en de promovendus promoveert. Dit is het jaar waarin we met z’n alle proberen het leven z’n beloop te laten nemen. En mogelijk ook te laten, want we moeten ook leren dat goed soms gewoon goed genoeg kan zijn, met nadruk op góed. Niet in alles wat je doet is excellentie vereist.’ Ook Tom Elfring, decaan van de Faculteit Managementwetenschappen, benadrukt de prestatie om alles ‘gewoon’ op de rails te houden. ‘We hoeven ons niet op de borst te kloppen met extra coronaondersteuning, wél met de enorme prestatie die wij als grootste faculteit hebben geleverd om binnen alle beperkingen alle programma’s en alle toetsen volgens planning te hebben aangeboden en afgerond.’