Ga naar website navigation Ga naar artikel navigatie Ga naar inhoud

4. Onderzoek voor een duurzamer wereld

De ambitie voorop te willen lopen in het bijdragen aan de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties komt mede tot uitdrukking in de onderzoekprestaties. Onderstaande bloemlezing over 2021 toont de meerwaarde van de breedte van het onderzoek en van de interdisciplinaire kansen.

Amsterdamse grachten verrassen met methaanuitstoot

Amsterdamse grachten stoten relatief weinig methaan uit, blijkt uit onderzoek van de Radboud Universiteit en Universiteit Utrecht, gepubliceerd in vaktijdschrift Environmental Microbiology. Microben aan de kademuren spelen hierbij waarschijnlijk een grote rol, met goede kansen voor vervolgonderzoek naar het terugdringen van uitstoot van het broeikasgas methaan. Een grote versie van zo’n kademuur kan dienen als methaanfilter, zo is de gedachte.

Zoetwatervissen bedreigd door steeds warmer water

De leefgebieden van zoetwatervissen worden bedreigd door het opwarmen van de aarde, met name door de stijgende watertemperatuur. Bij een gemiddelde wereldwijde stijging van 3,2 graden Celsius zal voor een derde van de zoetwatervissen meer dan de helft van het leefgebied worden bedreigd. Deze bedreiging geldt voor tien keer minder vissoorten als de opwarming wordt beperkt tot 1,5 graden. Dit is aangetoond door onderzoek van de Radboud Universiteit , in samenwerking met onder andere de Universiteit Utrecht, de Universiteit Leiden en het Planbureau voor de Leefomgeving. De studie is gepubliceerd in Nature Communications.

Quantumbrein opent weg naar energiezuinige dataopslag

Een intelligent materiaal dat leert door zichzelf fysiek te veranderen, net zoals het menselijk brein, kan de basis vormen van een compleet nieuwe generatie energiezuinige computers. Natuurkundigen van de Radboud Universiteit werken aan zo’n zogenaamd ‘quantumbrein’, en publiceerden hun bevindingen in Nature Nanotechnology. Naarmate de wereldwijde behoefte aan computercapaciteit groeit, zijn er steeds meer energieslurpende datacenters nodig. ‘Het is evident dat we op zoek moeten naar nieuwe energiezuinige manieren om informatie te verwerken en op te slaan’, zegt Alexander Khajetoorians, hoogleraar Scanning Probe Microscopy aan de Radboud Universiteit en projectleider van het onderzoek.

Beter zicht op milieurisico’s medicijnen

Een groot Europees onderzoeksconsortium met 25 partners gaat de komende zes jaar een instrument ontwikkelen om de milieurisico’s van medicijnen beter te beoordelen. Het project PREMIER, onder leiding van de Radboud Universiteit en het farmaceutisch bedrijf AstraZeneca, moet zicht bieden op stoffen in medicijnen waarvan er vijftien- tot achtienhonderd nog nooit in kaart zijn gebracht. Zo kunnen beleidsmakers, farmaceutische bedrijven, waterbeheerders, drinkwaterbedrijven en ziekenhuizen groene alternatieven ontwikkelen of milieumaatregelen nemen.

Alarm over bedreiging zeegrasvelden

Zeegrassen zijn belangrijk voor de opslag van CO2, ze beschermen onze kustlijnen, zijn de kraamkamers voor verschillende vissoorten en ze bevorderen de mariene biodiversiteit. In de afgelopen eeuw is het wereldwijde oppervlak aan zeegras echter gehalveerd. Onderzoekers van onder meer van de Radboud Universiteit bepleiten in een publicatie in Bioscience voor herstel van zeegrasvelden. Ter bescherming van de kustecosystemen breekt het artikel een lans voor grootschalig kweken en zaaien, ook voor andere essentiële soorten.

Noodkreet van medische wetenschappers over klimaat

Wereldleiders moeten zich harder inzetten om klimaatverandering tegen te gaan. Aldus de oproep in 230 medisch-wetenschappelijke tijdschriften, waaronder topbladen als The Lancet, NEJM en het British Medical Journal. Het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde was een van de initiatiefnemers van deze wereldwijde noodkreet. Hoofdredacteur van dit tijdschrift Marcel Olde Rikkert, tevens hoogleraar klinische geriatrie bij het Radboudumc, was een van de opstellers van het redactioneel commentaar.

De Marker Wadden bieden natuur volop kansen

Nu de eerste vijf eilanden van Marker Wadden zijn ontwikkeld, noemen onderzoekers dit innovatief natuurproject een geslaagd voorbeeld van natuurherstel, waarin planten, vogels en vissen goed uit de verf komen. In het onderzoek, gepubliceerd in Ecological Solutions and Evidence, werkten de Radboud Universiteit samen met het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW), de Rijksuniversiteit Groningen en Natuurmonumenten.

Grootschalig herstelproject voor Europese natte natuur

Het EU Horizon 2020 programma Green Deal heeft 23 miljoen euro toegekend voor een grootschalig herstelproject voor Europese natte natuur. Binnen het project WaterLANDS (Water-based solutions for carbon storage, people and wilderness) zullen in heel Europa natte natuurgebieden worden hersteld die door menselijke activiteit grotendeels verloren zijn gegaan. Daarnaast zal de basis worden gelegd voor schaalbare bescherming in veel grotere gebieden. Onderzoekers van de Radboud Universiteit voeren binnen het project een meta-analyse uit om succes- en faalfactoren in eerdere en lopende herstelprojecten voor natte natuurgebieden in kaart te brengen.

Terugkeer van wolven en lynxen verklaard

Waaraan is de comeback te danken van wolven, lynxen en bruine beren in Europa, nadat ze aan het eind van de vorige eeuw bijna waren uitgestorven? Een onderzoek gepubliceerd in Diversity and Distributions geeft uitsluitsel. Niet de toenemende beschermingsmaatregelen in Europa spelen de belangrijkste rol, wel de stopzetting van landbouwactiviteiten, de verminderde aantasting van onze bossen, de leegloop van het platteland en de vermindering van jacht. Onderzoekers uit elf Europese landen tekenen voor de bevinding, onder coördinatie van Marta Cimatti van de Universiteit van Rome La Sapienza. Zij voerde dit onderzoek uit tijdens haar verblijf aan de Radboud Universiteit.